Weet jij of jouw noodverlichting aan de regels voldoet?
Alle regels overzichtelijk op een rij
Gebouwbeheerders, facilitair managers en eigenaren weten dat noodverlichting verplicht is. Maar wat zijn precies de actuele regels? Hier lees je stap voor stap hoe je aan alle verplichtingen voldoet.
Het belang van correcte noodverlichting
De eisen voor noodverlichting zijn verspreid vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl, voorheen het Bouwbesluit), in verschillende NEN- en ISO-normen en het Arbobesluit. Deze regels bepalen waar noodverlichting moet hangen, wat het systeem moet kunnen en hoe het gecontroleerd en beheerd moet worden.
Waarom dit belangrijk is
Het voldoen aan de regels voor noodverlichting is niet vrijblijvend. Correct aangebrachte en goed onderhouden noodverlichting maakt een gebouw veiliger. Onvoldoende naleving kan de volgende gevolgen hebben:
- Desoriëntatie en paniek bij stroomuitval.
- Vertraging van de evacuatie en belemmering van hulpdiensten.
- Juridische en financiële gevolgen, zoals civiele aansprakelijkheid, bestuurlijke boetes en mogelijk zelfs strafrechtelijke vervolging bij letsel.
- Verminderde of uitgesloten verzekeringsdekking door het niet naleven van de regels.
Soorten noodverlichting en eisen
Vluchtwegaanduiding
Vluchtwegaanduiding zijn de verlichte groene pictogram die de weg wijzen naar de dichtstbijzijnde (nood)uitgang.
Plaatsing
Vluchtwegaanduiding is verplicht in:
- ruimten waar een verkeersroute doorheen voert, zoals gangen;
- ruimten waar meer dan 50 personen mogen verblijven;
- en wegtunnels.
Prestatie-eisen
- Binnen 15 seconden zichtbaar na spanningsuitval.
- Minimaal 60 minuten zichtbaar blijven (tenzij anders gespecificeerd).
- Helderheid: luminantie van de veiligheidskleur is minimaal 2 cd/m².
- Uniformiteit: het maximale luminantieverschil binnen dezelfde kleur is 10:1.
- Contrast: verhouding tussen veiligheidskleur en contrastkleur ligt tussen 5:1 en 15:1.
- Kijkafstand:
- intern verlicht: 200 × pictogramhoogte
- extern verlicht: 100 × pictogramhoogte
- Kijkhoek: montage maximaal 20° boven horizontale zichtlijn.
Vluchtwegverlichting
Vluchtwegverlichting is de verlichting die in werking treedt bij stroomuitval om de vluchtroute in het gebouw veilig te kunnen gebruiken.
Plaatsing
Vluchtwegverlichting is verplicht in:
- verblijfsruimten voor meer dan 75 personen én de ruimten waardoor de route daaruit voert;
- functieruimten onder de begane grond;
- ruimten waardoor een beschermde vluchtroute voert;
- en wegtunnels.
Prestatie-eisen
- Binnen 15 seconden automatisch inschakelen bij stroomuitval.
- Minimaal 60 minuten autonoom blijven branden.
- Een verlichtingssterkte van ten minste 1 lux op een vloer, tredevlak of hellingbaan gemeten.
- Uniformiteit: de diversiteitsverhouding langs de as van de vluchtroute is minimaal 40:1.
- Kleurweergave-index van lamp: minimaal Ra 40.
Anti-paniekverlichting
Anti-paniekverlichting zorgt voor betere oriëntatie en vermindert zo het risico op paniek. Ze maakt onderdeel uit van de vluchtwegverlichting en daarmee van de totale noodverlichtingsinstallatie.
We benoemen anti-paniekverlichting hier apart, omdat deze in de praktijk in bepaalde ruimten verplicht is, maar nog wel eens vergeten wordt.
Plaatsing
Anti-paniekverlichting is verplicht in:
- ruimten groter dan 60 m²;
- Vluchtroutes breder dan 2m.
- als een ruimte vluchtwegverlichting vereist maar geen directe toegang heeft tot een vluchtroute, moet de tussenliggende route ook verlicht worden;
- mindervalidentoiletten;
- liften;
- en waar nodig op basis van een risico-inventarisatie, zoals ruimten zonder daglicht, drukbezochte plekken of zones met struikelgevaar.
Prestatie-eisen
- Minimaal 1 lux op de vloer van het lege kerngebied, met uitzondering een 0,5m brede rand van de omtrek van het gebied.
- Minimaal 60 minuten brandduur.
- 50% lichtniveau binnen 5 seconden, volledig licht binnen 60 seconden.
- Als anti-paniekverlichting wordt geplaatst, dan zijn dat minimaal twee armaturen.
EVO10: de meest duurzame noodverlichting met 10 jaar garantie
Met de EVO10-serie biedt Zemper duurzame noodverlichting met 10 jaar garantie op zowel armatuur als batterij. Dat betekent minder onderhoud en lagere vervangingskosten.
EVO10-armaturen passen uitstekend binnen duurzame bouwprojecten, waaronder BREEAM. Zemper ontwikkelt en produceert in Europa en is als enige noodverlichtingsfabrikant bekroond met het EcoVadis Gold-label, waarmee het tot de 5% meest duurzame bedrijven wereldwijd behoort.
Aanvulling uit Arbobesluit
Volgens het Arbobesluit moet een werkgever zorgen dat mensen veilig kunnen werken en vluchten als het licht uitvalt. Dit betekent dat:
- Vluchtwegen, deuren, nooduitgangen en poorten op het traject van vluchtwegen zijn gemarkeerd door signalen.
- Vluchtwegen en nooduitgangen die bij het uitvallen van verlichting slecht zichtbaar zijn, moeten zijn voorzien van adequate noodverlichting.
- Arbeidsplaatsen waar werknemers bij lichtuitval gevaar lopen, moeten voorzien zijn van adequate noodverlichting (of medewerkers beschikken over individuele verlichting, als dat niet kan).
Richtlijnen voor projectering en plaatsing
Plaats een armatuur binnen circa 2 meter (horizontaal) van:
- elke uitgang die in noodsituaties wordt gebruikt;
- trappen: elke trede moet verlicht zijn;
- alle overige hoogteverschillen;
- veranderingen in richting en kruisingen van gangen (armatuur zichtbaar in beide richtingen);
- de vluchtroute buiten het gebouw tot een veilige plaats;
- EHBO-posten: minimaal 5 lux verticale lichtsterkte op de EHBO-doos;
- brandblus- en meldapparatuur: minimaal 5 lux verticale lichtsterkte op handbrandmelders, brandblusapparatuur en brandmeldpaneel;
- hulpmiddelen voor mindervaliden, zoals oproepsystemen of toevluchtplekken.
Bij Elbo ontvang je niet alleen een scherpe offerte, we ondersteunen je ook bij de projectering van noodverlichting.
Beheer, onderhoud en controle
De eigenaar van het gebouw, of degene die bevoegd is tot het treffen van voorzieningen, is verantwoordelijk voor het beheer, onderhoud en de controle van de noodverlichting. Hieronder vind je de minimale eisen voor adequaat beheer van noodverlichting.
Maandelijkse controle
- Visuele inspectie of armaturen intact en goed zichtbaar zijn.
- Functionele test of de noodverlichting aangaat bij stroomuitval.
Jaarlijkse controle
- Autonomietest, of de noodverlichting zonder netstroom gedurende voorgeschreven tijd blijft branden (60 minuten of langer).
- Maak alle armaturen schoon voor een optimale lichtopbrengst.
- Tijdig de accu's vervangen. Bij Zemper standaard om de 5 jaar of om de 10 jaar als je kiest voor het EVO10-assortiment.
Logboek bijhouden
- Een logboek voor noodverlichting bevat minimaal:
- type systeem (centraal/decentraal)
- locatie van armaturen
- onderhoudsintervallen
- datum/tijd van tests
- testresultaten
- defecten en herstelmaatregelen
- Werk het logboek bij na elke inspectieronde.
SmartZ: intelligent centraal beheer van noodverlichting
Noodverlichting beheren kost veel tijd en is foutgevoelig, vooral in grote gebouwen, op meerdere locaties of bij armaturen die moeilijk bereikbaar zijn.
Met SmartZ van Zemper heb je altijd inzicht én zekerheid. In de SmartZ-interface zie je altijd en overal de status, storingen en testresultaten. Zo houd je optimale controle over de noodverlichting en verlaag je de beheerkosten.
Hulp nodig bij het kiezen van noodverlichting?
Wij denken graag mee over de juiste toepassing van noodverlichting. We adviseren over passende keuzes, maar de verantwoordelijkheid voor een correcte installatie en het beheer ligt altijd bij de gebouweigenaar of diens gemachtigde.
De noodverlichting van Zemper voldoet aan de relevante Europese normen, waaronder NEN-EN 1838 en NEN-EN 50172. Veel armaturen zijn leverbaar als permanente en niet-permanente uitvoering en kunnen worden uitgevoerd met een langere autonome brandtijd. Dat maakt ze breed inzetbaar.
In combinatie met SmartZ voor online centraal beheer en de duurzame EVO10-armaturen met een levensduur van 10 jaar kies je voor een betrouwbare en toekomstbestendige oplossing.
